Kou over 'Irak' is uit de lucht
DEN HAAG - De politieke kou over 'Irak' lijkt uit de lucht nu het kabinet dinsdag heeft toegegeven dat het de Tweede Kamer in de aanloop naar de Amerikaanse inval in Irak in 2003 beter had moeten informeren. De PvdA, die een parlementair onderzoek tot nu toe niet uitsloot, heeft aangegeven tevreden te zijn. De kwestie leidde onlangs bijna tot een kabinetscrisis.
De coalitiepartijen CDA en ChristenUnie vinden de reactie afgewogen en wijzen, net als de PvdA, op het belang dat het kabinet lering trekt uit de bevindingen van de commissie-Davids. Komende dinsdag debatteert de Tweede Kamer over de kwestie.
De oppositie is niet tevreden. GroenLinks vindt het onacceptabel dat het kabinet geen politieke conclusies verbindt aan fouten die zijn gemaakt. Een teleurgestelde SP mist ook de verantwoording. D66 is blij dat het kabinet erkent dat het parlement onvolledig is ingelicht maar is ook nog niet tevreden. VVD en PVV hebben nog veel vraagtekens.
Het kabinet kwam dinsdag met een reactie na een ruim 2,5 uur durende extra ministerraad, vier weken nadat de commissie van jurist Willibrord Davids haar rapport had gepresenteerd. De eerste reactie van premier Jan Peter Balkendende viel toen zeer slecht bij de PvdA, omdat hij daarin afstand nam van enkele conclusies.
Het CDA en de PvdA zijn al meer dan zeven jaar diep verdeeld over de oorlog, waar Nederland in 2003 politieke steun aan gaf. De PvdA zat toen in de oppositie en drong jarenlang aan op een onderzoek naar de manier waarop Nederland bij de oorlog betrokken was geraakt.
Een dag na de presentatie werd de politieke commotie gesust met een brief. Daarin stond dat 'Davids' voor het kabinet 'leidend' zou zijn en dat met de kennis van nu ,,een adequater volkenrechtelijk mandaat nodig zou zijn geweest'' voor de inval in Irak. De gesprekken daarna van de top van het kabinet en de meest betrokken ministers verliepen moeizaam.
Het kabinet erkent in de brief nu dat de informatievoorziening aan de Tweede Kamer beter had gekund. Terugkijkend was het volgens het kabinet beter geweest als het parlement meer inzicht had gekregen in de beschikbare informatie van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten en van de wapeninspecteurs.
De Amerikanen vroegen Nederland in de maanden voor de inval ook om aanvullende bijdragen. Het kabinet vindt nog steeds dat er ,,geen rechtsplicht'' bestond om dat aan de Kamer te melden, maar het had wel ,,van wijsheid getuigd'' als het wel vertrouwelijk aan de Kamer was gemeld.
De bewindslieden hebben acht lessen geleerd uit het rapport. Zo wordt gesteld dat informatie van buitenlandse inlichtingendiensten niet meer rechtstreeks naar ministeries mag gaan, zonder dat de Nederlandse inlichtingendiensten AIVD en MIVD ernaar hebben gekeken.
Een andere les is dat ambtenaren nooit meer notities waaruit een afwijkende mening blijkt, voor hun minister mogen achterhouden. Dat gebeurde toen de toenmalige ambtelijke top op Buitenlandse Zaken een kritisch stuk voor minister Jaap de Hoop Scheffer achterhield. (ANP)
